Trong quá trình hành nghề Luật sư Đông nhận thấy ly hôn đơn phương là một trong những vụ việc phổ biến do tỉ lệ ly hôn ngay cang tăng cao. Không ít khách hàng tìm đến trong tâm trạng lo lắng vì người còn lại không đồng ý ly hôn, cố tình né tránh, không hợp tác hoặc đã bỏ đi nhiều năm.

Nhiều người cho rằng chỉ khi cả hai vợ chồng cùng ký vào đơn thì mới được ly hôn. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật Việt Nam, trong nhiều trường hợp, một bên hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn mà không cần sự đồng ý của bên còn lại nếu có căn cứ cho thấy mục đích hôn nhân không còn đạt được. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ điều kiện, hồ sơ, trình tự giải quyết và những vấn đề pháp lý thường gặp khi thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương.

Xem thêm bài viết liên quan

• Nguyễn Thị Tr – Ly hôn đơn phương yếu tố nước ngoài tại Thanh Hóa
• Ly hôn đơn phương có yếu tố nước ngoài tại Hải Phòng
• Luật sư giải quyết ly hôn tại Tòa án khu vực 4 Hà Nội
• Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn – Luật sư Đông

Ly hôn đơn phương là gì?

Ly hôn đơn phương là việc một bên vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án chấm dứt quan hệ hôn nhân khi người còn lại không đồng ý ly hôn hoặc không hợp tác trong quá trình giải quyết.

Khác với thuận tình ly hôn, ly hôn đơn phương là một vụ án dân sự. Vì vậy, Tòa án sẽ xem xét chứng cứ, tiến hành hòa giải theo quy định (trừ trường hợp pháp luật quy định khác), đánh giá tình trạng hôn nhân và chỉ ra bản án hoặc quyết định khi có đủ căn cứ.

Trên thực tế, đây cũng là loại vụ việc có thời gian giải quyết kéo dài hơn do thường phát sinh tranh chấp về:

• Quyền trực tiếp nuôi con;
• Mức cấp dưỡng;
• Chia tài sản chung;
• Xác định nợ chung.

Khi nào được yêu cầu ly hôn đơn phương?

Không phải mọi trường hợp muốn ly hôn đều được Tòa án chấp nhận. Người yêu cầu phải chứng minh có căn cứ theo quy định của pháp luật. Một số trường hợp phổ biến thường gặp như sau:

Vợ hoặc chồng thường xuyên có hành vi bạo lực gia đình

Đây là căn cứ thường gặp trong thực tế. Bạo lực không chỉ là đánh đập mà còn có thể là hành vi đe dọa, kiểm soát, xúc phạm nghiêm trọng hoặc gây tổn hại về tinh thần.

Ví dụ thực tế: Người chồng thường xuyên đánh đập, chửi bới vợ, đã nhiều lần bị chính quyền địa phương lập biên bản hoặc có hồ sơ khám chữa bệnh thể hiện thương tích. Trong trường hợp này, người vợ có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương.

Một bên vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng

Việc không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc, tôn trọng, chung thủy hoặc cùng nhau xây dựng gia đình có thể là căn cứ để Tòa án xem xét.

Chẳng hạn:

• Ngoại tình kéo dài.
• Bỏ mặc gia đình trong thời gian dài.
• Không quan tâm đến gia đình, không chăm sóc con.
• Thường xuyên xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người còn lại.

Đời sống chung không thể kéo dài

Đây là căn cứ được áp dụng khá phổ biến. Trên thực tế, Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố như thời gian ly thân, mâu thuẫn kéo dài, việc hòa giải không thành và khả năng đoàn tụ.

Ví dụ, vợ chồng đã ly thân nhiều năm, không còn quan tâm, chăm sóc lẫn nhau và đều có cuộc sống riêng. Khi đó, mục đích của hôn nhân khó có thể đạt được.

Mục đích hôn nhân không đạt được

Mục đích của hôn nhân là xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng, tôn trọng và cùng nhau chăm sóc con cái. Nếu những giá trị này không còn tồn tại và không có khả năng khắc phục để cải thiện tình cảm hôn nhân vợ chồng thì Tòa án có thể chấp nhận yêu cầu ly hôn.

Những trường hợp không được yêu cầu ly hôn

Pháp luật cũng đặt ra một số giới hạn nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em.

Theo quy định hiện hành, người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi:

• Người vợ đang mang thai.
• Người vợ đang sinh con.
• Người vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Ngoài ra một số trường hợp nếu người nộp đơn ly hôn có hành vi ngoại tình hoặc vi phạm nghĩa vụ hôn nhân thì có thể tòa án không chấp nhận cho ly hôn (tuy nhiên, cần lưu ý rằng, trường hợp này tòa án vẫn tiếp nhận hồ sơ khởi kiện, tuy nhiên nếu có căn cứ cho rằng người nộp đơn vi phạm nghĩa vụ hôn nhân thì có thể tòa án sẽ không chấp nhận cho ly hôn).

Quy định này chỉ hạn chế quyền yêu cầu của người chồng. Nếu người vợ là người nộp đơn ly hôn thì Tòa án vẫn xem xét giải quyết theo quy định.

Thực tiễn của Luật sư Đông: Nhiều khách hàng hiểu nhầm rằng "đang nuôi con nhỏ thì không được ly hôn". Thực tế, quy định chỉ hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng trong giai đoạn đặc biệt này, chứ không cấm người vợ nộp đơn.

Hồ sơ ly hôn đơn phương gồm những gì?

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế việc Tòa án yêu cầu bổ sung, từ đó rút ngắn thời gian giải quyết.

Kinh nghiệm thực tế: Nhiều hồ sơ bị kéo dài không phải vì nội dung vụ việc phức tạp mà do thiếu giấy tờ hoặc chuẩn bị chứng cứ chưa đầy đủ. Trước khi nộp đơn, nên rà soát kỹ hồ sơ và xác định rõ yêu cầu của mình về việc ly hôn, quyền nuôi con, cấp dưỡng và chia tài sản để tránh phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần. Trường hợp khách hàng thiếu 1 trong những giấy tờ nêu trên Luật sư có thể hỗ trợ thu thập để có đủ hồ sơ nộp lên tòa.

Mẫu đơn ly hôn đơn phương mới nhất (Bấm vào link để tải mẫu đơn)

Ly hôn đơn phương nộp hồ sơ ở đâu?

Đây là một trong những câu hỏi Luật sư Đông nhận được nhiều nhất từ khách hàng. Việc xác định đúng Tòa án có thẩm quyền ngay từ đầu sẽ giúp tránh tình trạng hồ sơ bị trả lại hoặc phải chuyển hồ sơ sang Tòa án khác, làm kéo dài thời gian giải quyết.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, thông thường vụ án ly hôn đơn phương sẽ do Tòa án khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc giải quyết.

Ví dụ:

• Người vợ đang sinh sống tại Hà Nội, người chồng cư trú tại Hải Phòng thì nguyên tắc chung, người vợ phải nộp đơn tại Tòa án khu vực ở Hải Phòng.
• Nếu người chồng đã chuyển nơi ở hoặc không còn cư trú tại địa chỉ đăng ký, thì cần xác minh nơi cư trú hiện tại hoặc áp dụng các quy định tố tụng đối với từng trường hợp cụ thể.

Một số trường hợp đặc biệt

Không biết nơi cư trú của chồng hoặc vợ

Đây là tình huống khá phổ biến khi một bên bỏ đi nhiều năm hoặc cắt đứt liên lạc.

Tùy từng trường hợp, Tòa án có thể yêu cầu người khởi kiện cung cấp tài liệu xác minh nơi cư trú cuối cùng, thông tin từ cơ quan công an hoặc các chứng cứ khác để xác định thẩm quyền giải quyết.

Kinh nghiệm của Luật sư Đông: Trước khi nộp đơn, nên chủ động làm việc với Công an cấp xã hoặc cơ quan quản lý cư trú để xin xác nhận thông tin cư trú. Điều này sẽ giúp hồ sơ được tiếp nhận nhanh hơn và hạn chế việc Tòa án yêu cầu bổ sung.

Bị đơn đang ở nước ngoài

Nếu người còn lại đang sinh sống, học tập hoặc làm việc ở nước ngoài thì vụ án sẽ được giải quyết theo thủ tục đối với vụ việc có yếu tố nước ngoài. Đối với trường hợp này thì sẽ nộp hồ sơ tại tòa án khu vực nơi người đi nước ngoài cư trú trước khi đi nước ngoài

Loại vụ việc này thường kéo dài hơn do phải thực hiện thủ tục tống đạt giấy tờ, ủy thác tư pháp hoặc áp dụng các cơ chế khác theo quy định của pháp luật và điều ước quốc tế (nếu có).

Không xác định được địa chỉ của bị đơn

Nhiều người cho rằng nếu không biết địa chỉ của chồng hoặc vợ thì không thể ly hôn. Thực tế, đây không phải lúc nào cũng là trở ngại tuyệt đối. Tùy từng trường hợp cụ thể, Tòa án sẽ xem xét các tài liệu, chứng cứ mà người khởi kiện cung cấp để quyết định việc thụ lý và giải quyết vụ án theo đúng quy định.

Trường hợp này có thể thực hiện thủ tục tuyên bố mất tích hoặc nộp hồ sơ theo nơi cư trú cuối cùng.

Trình tự giải quyết ly hôn đơn phương

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, quá trình giải quyết thường trải qua các bước sau:

Bước 1. Nộp hồ sơ khởi kiện

Người yêu cầu nộp hồ sơ trực tiếp tại Tòa án khu vực có thẩm quyền hoặc gửi qua dịch vụ bưu điện theo quy định.

Sau khi tiếp nhận, Tòa án sẽ kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ.

Bước 2. Tòa án xem xét đơn khởi kiện

Nếu hồ sơ đầy đủ, Tòa án sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.

Nếu hồ sơ còn thiếu hoặc chưa đúng quy định, người khởi kiện sẽ được yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong thời hạn luật định.

Lưu ý: Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian giải quyết, vì vậy trước khi nộp hồ sơ cần chuẩn bị kỹ lưỡng. (Nếu cần Luật sư hỗ trợ soạn đơn vui lòng liên hệ zalo số 0362 735 057) 

Bước 3. Nộp tiền tạm ứng án phí

Sau khi nhận được thông báo, người khởi kiện thực hiện việc nộp tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền và nộp lại biên lai cho Tòa án. Khi nhận được biên lai, Tòa án sẽ ra thông báo thụ lý vụ án.

Bước 4. Thu thập chứng cứ và hòa giải

Đây là giai đoạn quan trọng nhất của vụ án.Tòa án sẽ tiến hành:

• Lấy lời khai của các bên;
• Thu thập chứng cứ;
• Xác minh nơi cư trú khi cần thiết;
• Xác minh tài sản chung nếu có tranh chấp;
• Xác minh điều kiện nuôi con nếu có tranh chấp;
• Tiến hành hòa giải theo quy định;

Nếu hòa giải thành và các bên thống nhất được toàn bộ nội dung, vụ việc có thể được giải quyết theo hướng phù hợp với quy định pháp luật. Nếu hòa giải không thành, vụ án sẽ được đưa ra xét xử.

Bước 5. Mở phiên tòa

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử sẽ xem xét toàn bộ chứng cứ, ý kiến của các bên và đưa ra phán quyết về:

• Có chấp nhận yêu cầu ly hôn hay không.
• Ai là người trực tiếp nuôi con.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng.
• Việc chia tài sản chung (nếu có yêu cầu).
• Giải quyết nghĩa vụ về nợ chung (nếu phát sinh).

Ly hôn đơn phương mất bao lâu?

Đây có lẽ là câu hỏi được quan tâm nhiều nhất.

Về mặt pháp luật, thời hạn giải quyết vụ án được quy định trong Bộ luật Tố tụng dân sự. Tuy nhiên, trên thực tế, thời gian có thể thay đổi tùy thuộc vào tính chất của vụ việc.

Thời gian tham khảo

Kinh nghiệm thực tiễn: Không ít vụ án kéo dài không phải vì quy định pháp luật, mà do bị đơn cố tình vắng mặt, thay đổi nơi cư trú, không hợp tác hoặc phát sinh tranh chấp về tài sản và con chung.

Án phí ly hôn đơn phương là bao nhiêu?

Án phí phụ thuộc vào việc vụ án có tranh chấp về tài sản hay không.

Trường hợp không có tranh chấp tài sản

Người khởi kiện phải nộp án phí sơ thẩm theo mức án phí dân sự đối với vụ án ly hôn không có giá ngạch theo quy định hiện hành. Cụ thể mức án phí không tranh chấp là: 300.000 đồng

Trường hợp có tranh chấp tài sản

Ngoài án phí đối với việc ly hôn, phần tài sản tranh chấp sẽ được tính án phí theo giá trị tài sản mà mỗi bên được chia hoặc theo quy định của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án, căn cứ theo nghị quyết 326 của HĐTP về án phí.

Những khó khăn, vướng mắc thường gặp khi ly hôn đơn phương

Mất Giấy chứng nhận kết hôn

Đây là tình huống khá phổ biến.

Nếu mất bản chính, người khởi kiện có thể liên hệ cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký kết hôn để được hướng dẫn xin trích lục hoặc thực hiện theo quy định hiện hành. Không nên tự ý nộp hồ sơ khi chưa có phương án xử lý giấy tờ này, vì có thể bị yêu cầu bổ sung.

Không giữ giấy tờ tùy thân của chồng hoặc vợ

Nhiều người lo ngại không có bản sao CCCD của bên kia thì không thể nộp đơn.

Trên thực tế, Tòa án sẽ căn cứ vào các tài liệu mà người khởi kiện cung cấp. Trong nhiều trường hợp, việc thiếu bản sao giấy tờ tùy thân của bị đơn không làm mất quyền khởi kiện, nhưng người khởi kiện cần cung cấp đầy đủ thông tin nhận dạng và nơi cư trú nếu có. Hoặc có thể đề nghị tòa án thu thập, xác minh tài liệu chứng cứ nếu không thể cung cấp.

Bị đơn cố tình không đến Tòa

Việc một bên không hợp tác hoặc không đến làm việc theo giấy triệu tập không đồng nghĩa với việc vụ án không thể giải quyết. Bộ luật Tố tụng dân sự có quy định về việc giải quyết trong trường hợp đương sự vắng mặt nếu đáp ứng các điều kiện luật định.

Những sai lầm, khó khăn khiến hồ sơ ly hôn đơn phương bị trả lại

Trong quá trình tư vấn và tham gia giải quyết các vụ án hôn nhân gia đình, Luật sư Đông nhận thấy không ít hồ sơ bị trả lại hoặc phải bổ sung nhiều lần do người dân chưa nắm rõ quy định pháp luật. Dưới đây là những sai lầm phổ biến nhất:

 Nộp đơn sai Tòa án có thẩm quyền

Đây là lỗi rất thường gặp.

Nhiều người cho rằng mình đang sinh sống ở đâu thì có thể nộp đơn tại Tòa án nơi đó. Tuy nhiên, đối với ly hôn đơn phương, nguyên tắc chung là phải nộp đơn tại Tòa án khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật.

Ví dụ thực tế:

Chị A sinh sống tại Hà Nội, chồng cư trú tại Hải Phòng. Chị A nộp đơn tại Tòa án ở Hà Nội và hồ sơ bị trả lại vì không đúng thẩm quyền. Sau khi được luật sư tư vấn, chị nộp lại hồ sơ đúng Tòa án có thẩm quyền và vụ án được thụ lý.

Lời khuyên: Trước khi nộp đơn, hãy xác định chính xác nơi cư trú của người bị kiện để tránh mất thời gian.

 Không còn bản chính Giấy chứng nhận kết hôn

Đây cũng là tình huống rất phổ biến.

Nhiều trường hợp người còn lại giữ toàn bộ giấy tờ hoặc cố tình không giao bản chính Giấy chứng nhận kết hôn nhằm gây khó khăn cho việc ly hôn.

Thực tế, nếu mất bản chính hoặc không giữ bản chính, người yêu cầu ly hôn không nên từ bỏ quyền của mình. Có thể liên hệ cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký kết hôn để được hướng dẫn cấp bản sao hoặc trích lục theo quy định, đồng thời trình bày rõ lý do với Tòa án khi nộp hồ sơ.

 Không chuẩn bị chứng cứ về quyền nuôi con

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần là mẹ thì chắc chắn sẽ được giao nuôi con hoặc người có thu nhập cao hơn sẽ luôn thắng. Đây là quan điểm chưa chính xác.

Khi giải quyết quyền nuôi con, Tòa án sẽ xem xét tổng thể nhiều yếu tố, bao gồm:

• Điều kiện chăm sóc, giáo dục con.
• Thời gian dành cho con.
• Môi trường sống ổn định.
• Thu nhập và khả năng bảo đảm cuộc sống.
• Sự gắn bó của con với mỗi bên.
• Nguyện vọng của con nếu đủ tuổi theo quy định.

Kinh nghiệm của Luật sư Đông: Nếu có tranh chấp quyền nuôi con, hãy chuẩn bị trước các tài liệu chứng minh điều kiện của mình như hợp đồng lao động, bảng lương, giấy tờ về chỗ ở, học phí của con, chi phí sinh hoạt, hình ảnh và tài liệu thể hiện quá trình trực tiếp chăm sóc con.

 Không kê khai đầy đủ tài sản chung

Một số người chỉ yêu cầu ly hôn mà không đề cập đến tài sản chung vì nghĩ có thể giải quyết sau.

Việc này không sai về mặt pháp luật, nhưng nếu đã có tranh chấp rõ ràng thì nên cân nhắc yêu cầu Tòa án giải quyết trong cùng vụ án để tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng.

Nếu chưa đủ tài liệu chứng minh hoặc tài sản quá phức tạp, các bên vẫn có thể yêu cầu giải quyết bằng một vụ án khác theo quy định.

Cung cấp địa chỉ không chính xác của bị đơn

Đây là nguyên nhân khiến nhiều vụ án bị kéo dài.

Nếu người khởi kiện biết nơi cư trú mới của bị đơn nhưng vẫn ghi địa chỉ cũ, Tòa án sẽ gặp khó khăn trong việc tống đạt văn bản tố tụng.

Ngược lại, nếu thực sự không biết nơi cư trú hiện tại, người khởi kiện cần trình bày trung thực và cung cấp những thông tin mình có để Tòa án xem xét theo quy định.

Những tình huống khách hàng thường hỏi Luật sư Đông

1. Chồng không đồng ý ký đơn thì có ly hôn được không?

Có.

Đây chính là bản chất của ly hôn đơn phương. Nếu có căn cứ cho thấy hôn nhân đã lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được thì Tòa án vẫn có thể xem xét giải quyết mà không cần sự đồng ý của bên còn lại.

2. Chồng cố tình không đến Tòa thì sao?

Nhiều người lo lắng vụ án sẽ không thể tiếp tục nếu bị đơn không đến làm việc.

Trên thực tế, nếu Tòa án đã triệu tập hợp lệ theo quy định mà bị đơn vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng, việc giải quyết vụ án vẫn có thể được tiếp tục theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

3. Đã ly thân nhiều năm nhưng chưa ly hôn có ảnh hưởng gì không?

Có.

Việc ly thân không làm chấm dứt quan hệ hôn nhân. Trong thời gian này, quyền và nghĩa vụ của vợ chồng theo pháp luật vẫn tồn tại, trừ khi có quy định khác hoặc có bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án.

Điều này có thể ảnh hưởng đến việc xác định tài sản chung, nghĩa vụ tài chính và một số quyền lợi khác nếu phát sinh tranh chấp.

4. Không biết chồng đang ở đâu thì có ly hôn được không?

Đây là trường hợp khá phức tạp.

Người khởi kiện cần cung cấp cho Tòa án những thông tin mình biết về nơi cư trú cuối cùng, người thân hoặc các tài liệu liên quan để Tòa án xem xét hướng xử lý theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Trong các vụ việc này, việc có luật sư hỗ trợ từ đầu thường giúp xác định đúng hướng giải quyết và hạn chế việc hồ sơ bị kéo dài.

Có nên thuê luật sư khi ly hôn đơn phương?

Pháp luật không bắt buộc phải có luật sư.

Tuy nhiên, đối với những vụ việc có một hoặc nhiều yếu tố sau, người yêu cầu nên cân nhắc sử dụng dịch vụ pháp lý:

• Tranh chấp quyền nuôi con.
• Tranh chấp tài sản có giá trị lớn.
• Một bên đang ở nước ngoài.
• Không xác định được nơi cư trú của bị đơn.
• Có yêu cầu chia doanh nghiệp, cổ phần hoặc quyền sử dụng đất.
• Bị đơn có thái độ không hợp tác hoặc cố tình kéo dài vụ án.

Luật sư có thể hỗ trợ đánh giá hồ sơ, thu thập chứng cứ, xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi và đại diện làm việc với Tòa án trong phạm vi pháp luật cho phép.

Ly hôn đơn phương là thủ tục tố tụng tương đối phức tạp, đặc biệt khi phát sinh tranh chấp về con chung, tài sản hoặc một bên không hợp tác. Việc chuẩn bị đúng hồ sơ, xác định đúng Tòa án có thẩm quyền và thu thập đầy đủ chứng cứ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình giải quyết thuận lợi hơn và hạn chế những rủi ro không cần thiết.

Nếu vụ việc của bạn có yếu tố phức tạp hoặc cần đánh giá hướng xử lý phù hợp, việc tham khảo ý kiến luật sư trước khi nộp đơn sẽ giúp tiết kiệm thời gian và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Một số hình ảnh Luật sư Đông hỗ trợ thủ tục ly hôn đơn phương cho khách hàng

Liên hệ Luật sư Đông: