Khi giải quyết ly hôn, quyền nuôi con luôn là vấn đề được các bên đặc biệt quan tâm. Trong trường hợp vợ chồng không thể tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, Tòa án sẽ căn cứ vào quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 để đưa ra quyết định nhằm bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em.
Vậy Tòa án căn cứ vào những yếu tố nào để giao con? Trường hợp nào được thay đổi người trực tiếp nuôi con? Nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện ra sao? Hãy cùng Luật sư Đông tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Danh mục bài viết có liên quan:
Nguyên tắc Tòa án giao con khi ly hôn
Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn giữ quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, và giáo dục con khi chưa thành niên (dưới 18 tuổi), con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi sống mình, theo quy định của Luật hôn nhân gia đình 2014, Bộ luật dân sự 2015 và các luật khác có liên quan;
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có đầy đủ quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Nếu không thỏa thuận được về người trực tiếp nuôi con thì Tòa án sẽ quyết định căn cứ vào mọi mặt nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất của con. Vậy Tòa án sẽ dựa trên các căn cứ sau để giao quyền nuôi con cho bố hoặc mẹ sau ly hôn:
- Tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con;
- Trường hợp không thỏa thuận được, phải chứng minh điều kiện của mình có thể đảm bảo quyền lợi về mọi mặt của con: Điều kiện về vật chất như: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập…
- Các bên có thể trình bảng lương, giấy tờ chứng minh thu nhập của mình, các nguồn tài chính khác và cách chăm sóc con sau khi ly hôn…
- Điều kiện về tinh thần như: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ; giáo dục con, tình cảm đã dành cho con từ trước đến nay; điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn… của cha mẹ.
Lưu ý: Trừ trường hợp con dưới 36 tháng tuổi phải do mẹ trực tiếp nuôi, và con từ đủ 07 tuổi trở lên có nguyện vọng chọn người trực tiếp nuôi dưỡng mình.
Quyền nuôi con khi ly hôn đối với con dưới 36 tháng tuổi
Theo quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định, cụ thể:
Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."
Đối với con dưới 36 tháng tuổi, pháp luật ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.
Bên cạnh đó, căn cứ tại khoản 3 Điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP quy định người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con là trường hợp người mẹ thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Không đủ sức khỏe: Mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh nặng không thể tự chăm sóc bản thân hoặc không thể nuôi dạy con.
- Không đủ tài chính: Thu nhập hàng tháng thấp hơn một nửa mức lương tối thiểu vùng và không có tài sản nào khác.
- Không đủ thời gian: Không có thời gian tối thiểu để trực tiếp trông nom, chăm sóc và giáo dục con.
- Thỏa thuận khác: Cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
- Hành vi bạo lực hoặc nguy cơ đe dọa: Người mẹ có hành vi bạo lực với con hoặc có lối sống, môi trường không đảm bảo sự phát triển an toàn của
Quyền nuôi con khi ly hôn đối với con từ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi
-
- Điều kiện vật chất: Thu nhập thực tế hàng tháng, chỗ ở ổn định (sở hữu nhà hoặc thuê nhà dài hạn), khả năng tài chính đảm bảo cho việc học tập, sinh hoạt và phát triển lâu dài của trẻ.
- Điều kiện tinh thần: Thời gian thực tế cha/mẹ dành để chăm sóc, dạy dỗ con, tình cảm gắn bó giữa hai mẹ con/cha con, môi trường sống an toàn và lành mạnh.
- Lối sống và nhân cách: Người không vi phạm pháp luật, không có lối sống đồi trụy hoặc các hành vi có thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ.
Quyền nuôi con khi ly hôn đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên
- Xem xét nguyện vọng của con: Trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên có quyền bày tỏ mong muốn muốn sống cùng bố hay mẹ. Tòa án sẽ tiến hành lấy ý kiến của trẻ (thông qua văn bản, lời khai, hoặc tiếp xúc trực tiếp tại phiên tòa) để làm căn cứ quan trọng.
- Điều kiện thực tế của cha mẹ: Dù nguyện vọng của con là yếu tố then chốt, ý kiến này không phải là quyết định duy nhất. Tòa án sẽ đánh giá năng lực của từng người dựa trên các tiêu chí:
-
- Điều kiện vật chất: Thu nhập ổn định, chỗ ở hợp pháp, thời gian làm việc để chăm sóc con.
- Điều kiện tinh thần: Môi trường giáo dục, thời gian dành cho con, tình cảm từ trước đến nay, và lối sống.
-
- Thỏa thuận giữa các bên: Cha mẹ hoàn toàn có quyền tự thỏa thuận xem ai là người trực tiếp nuôi dưỡng. Nếu thỏa thuận không thành hoặc không đảm bảo quyền lợi của trẻ, Tòa án sẽ ra phán quyết.
Những yếu tố quyết định quyền nuôi con
Khi xem xét quyền trực tiếp nuôi con, Tòa án đánh giá tổng thể nhiều yếu tố thay vì chỉ dựa vào thu nhập.
Thu nhập của hai vợ chồng
Thu nhập là căn cứ chứng minh khả năng bảo đảm:
- Chi phí sinh hoạt;
- Học tập;
- Chăm sóc y tế;
- Điều kiện phát triển của con.
Tuy nhiên, người có thu nhập cao hơn chưa chắc sẽ được giao quyền nuôi con nếu không có thời gian hoặc điều kiện chăm sóc phù hợp.
Môi trường sống và nhà ở
Tòa án xem xét môi tường sống của hai bên có đáp ứng hết các yêu cầu sau thì sẽ được ưu tiên hơn:
- Môi trường sống ổn định, an toàn ;
- Phù hợp với việc học tập và sinh hoạt của trẻ;
- Bảo đảm môi trường phát triển lành mạnh.
Nhà thuê vẫn có thể được xem là điều kiện tốt nếu đáp ứng nhu cầu của con nếu môi trường xum quanh nhà được thuê lành mạnh sạch sẽ và gần trường học.
Thời gian chăm sóc con sau ly hôn của bố mẹ
Đây là yếu tố rất quan trọng, thời gian dành cho con là yếu tố phản ánh khả năng thực hiện nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con sau ly hôn. Tòa án thường đánh giá dựa trên các khía cạnh sau:
- Đưa đón con đi học;
- Chăm sóc khi ốm đau;
- Kèm cặp việc học;
- Quan tâm đời sống tinh thần.
Nếu thường xuyên đi công tác hoặc giao toàn bộ việc chăm sóc cho người khác thì đây có thể là bất lợi khi tranh chấp quyền nuôi con.
Giá trị đạo đức của người trực tiếp nuôi con
Tòa án xem xét nhân thân và đạo đức của mỗi bên như:
- Có bạo lực gia đình hay không;
- Có nghiện ma túy, cờ bạc, rượu bia không;
- Có vi phạm pháp luật nghiêm trọng không;
- Có lối sống lành mạnh và phù hợp để giáo dục con hay không.
Sức khỏe của người chăm sóc quyền nuôi con
Sức khỏe thể chất và tinh thần của người nuôi con cũng được xem xét.
Nếu một bên mắc bệnh nghiêm trọng khiến không thể trực tiếp chăm sóc con thì đây là căn cứ để Tòa án cân nhắc giao con cho bên còn lại.
Chứng cứ cần chuẩn bị khi tranh chấp quyền nuôi con
Để tăng khả năng được giao quyền trực tiếp nuôi con, mỗi bên cần chuẩn bị đầy đủ chứng cứ chứng minh điều kiện của mình.
Các tài liệu thường bao gồm:
- Hợp đồng lao động;
- Sao kê tài khoản hoặc bảng lương;
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở;
- Hợp đồng thuê nhà;
- Giấy xác nhận cư trú;
- Giấy khám sức khỏe;
- Học bạ, giấy khen của con;
- Hình ảnh, video thể hiện quá trình trực tiếp chăm sóc con;
- Chứng cứ chứng minh bên còn lại không đủ điều kiện nuôi con (nếu có).
Chứng cứ càng khách quan, đầy đủ thì khả năng bảo vệ quyền lợi trước Tòa án càng cao.
Khi nào được thay đổi người trực tiếp nuôi con?
Sau khi bản án ly hôn có hiệu lực, người trực tiếp nuôi con vẫn có thể được thay đổi nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Cha mẹ có thỏa thuận thay đổi và việc thay đổi phù hợp với lợi ích của con.
- Người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc giáo dục con.
- Có căn cứ cho thấy việc thay đổi người nuôi con sẽ bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích của trẻ.
Khi yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con, người yêu cầu phải cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh căn cứ của mình.
Nghĩa vụ cấp dưỡng
Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con đến khi con đủ 18 tuổi hoặc đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của pháp luật.
Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận dựa trên:
- Thu nhập của người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Khả năng thực tế của người cấp dưỡng;
- Nhu cầu thiết yếu của con.
Nếu không thỏa thuận được thì Tòa án sẽ quyết định mức cấp dưỡng phù hợp.
Ngoài nghĩa vụ cấp dưỡng, người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc, giáo dục con. Không ai được cản trở việc thăm nom hợp pháp, trừ trường hợp việc thăm nom gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ và bị Tòa án hạn chế theo quy định.
Vai trò của luật sư trong tranh chấp quyền nuôi con
Các vụ án tranh chấp quyền nuôi con thường đòi hỏi phải thu thập và đánh giá nhiều loại chứng cứ. Việc có luật sư đồng hành sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của cha mẹ cũng như của trẻ.
Luật sư Đông, đội ngũ luật sư hỗ trợ khách hàng:
- Tư vấn quy định pháp luật về quyền nuôi con sau ly hôn.
- Đánh giá khả năng giành quyền nuôi con trong từng trường hợp.
- Hướng dẫn thu thập chứng cứ chứng minh điều kiện nuôi con.
- Soạn thảo đơn khởi kiện, đơn yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con và các văn bản liên quan.
- Đại diện hoặc tham gia bảo vệ quyền lợi của khách hàng tại Tòa án.
- Tư vấn về nghĩa vụ cấp dưỡng và giải quyết các tranh chấp phát sinh sau ly hôn.
Với kinh nghiệm giải quyết nhiều vụ việc hôn nhân và gia đình, Luật sư Đông cam kết đồng hành cùng khách hàng, đưa ra giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của cha mẹ và đặc biệt là bảo đảm lợi ích tốt nhất cho con.
Liên hệ với Luật sư Đông
Liên hệ với Luật sư Đông qua các phương thức sau:
Luật sư Đông. SĐT - Zalo - Viber - Whatapp: 0362735057 (Khách hàng liên hệ Luật sư Đông không được vui lòng nhắn thông tin qua zalo, trường hợp Luật sư bận phiên tòa không thể nghe máy Luật sư nhận được tin nhắn sẽ phản hồi sớm nhất có thể) Email: Luatsudong06@gmail.com Facebook: https://www.facebook.com/Luatsutd
