Thủ tục đổi họ tên cho con là vấn đề được nhiều cha mẹ quan tâm, đặc biệt trong các trường hợp cha mẹ đã ly hôn, muốn đổi họ của con từ họ cha sang họ mẹ, thay đổi tên cho con hoặc sau khi xác định lại cha, mẹ cho con.

Tuy nhiên, cha mẹ không được tùy ý thay đổi họ, tên của con chỉ vì mong muốn cá nhân. Việc thay đổi phải thuộc trường hợp pháp luật cho phép và đáp ứng các điều kiện nhất định.

Vậy đổi họ tên cho con cần điều kiện gì? Cha hoặc mẹ có được tự ý đổi họ cho con không? Sau khi ly hôn có được đổi họ con sang họ mẹ không? Hồ sơ và thủ tục đổi họ tên cho con được thực hiện như thế nào?

Trong bài viết này, Luật sư Đông sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật và hướng dẫn thủ tục thực hiện.

Có được đổi họ, tên cho con không?

Có.

Pháp luật cho phép thay đổi họ, chữ đệm, tên của cá nhân trong giấy khai sinh khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật về hộ tịch.

Đối với trẻ em, việc thay đổi họ, tên thường được thực hiện trong một số trường hợp như:

• Đổi họ của con đẻ từ họ cha sang họ mẹ hoặc ngược lại;
• Đổi họ cho con khi xác định cha, mẹ;
• Đổi họ cho con khi cha hoặc mẹ thay đổi họ;
• Đổi họ, tên cho con nuôi trong trường hợp pháp luật quy định;
• Đổi tên cho con khi việc sử dụng tên gây nhầm lẫn hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp;
• Một số trường hợp khác được pháp luật dân sự và hộ tịch quy định.

Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015 ghi nhận quyền yêu cầu thay đổi họ, trong đó có trường hợp thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại.

Đối với việc thay đổi tên, Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định các trường hợp cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên.

Như vậy, cha mẹ có thể làm thủ tục đổi họ, tên cho con nhưng phải có căn cứ pháp luật và đáp ứng điều kiện theo quy định.

Những trường hợp được đổi họ cho con

Theo Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu thay đổi họ trong các trường hợp luật định.

Đối với trẻ em, một số trường hợp thường gặp gồm:

Đổi họ cho con từ họ cha sang họ mẹ

Đây là trường hợp phổ biến nhất.

Pháp luật cho phép thay đổi họ của con đẻ từ họ cha sang họ mẹ hoặc từ họ mẹ sang họ cha.

Do đó, trường hợp con đang mang họ cha nhưng cha mẹ muốn đổi sang họ mẹ thì về nguyên tắc pháp luật có cơ chế để thực hiện việc thay đổi.

Tuy nhiên, đối với người dưới 18 tuổi, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên phải có sự đồng ý của cha và mẹ theo quy định của pháp luật hộ tịch.

Đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên, còn phải có sự đồng ý của chính người đó.

Đổi họ cho con khi xác định cha, mẹ

Trường hợp trước đây trẻ chưa xác định được cha hoặc mẹ nhưng sau đó thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ thì có thể phát sinh nhu cầu thay đổi họ cho phù hợp với quan hệ cha, mẹ, con.

Việc thay đổi được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật hộ tịch.

Đổi họ của con khi cha hoặc mẹ thay đổi họ

Khi cha hoặc mẹ thay đổi họ trong trường hợp pháp luật cho phép, con cũng có thể được thay đổi họ theo quy định.

Tuy nhiên, việc thay đổi họ của con không phải lúc nào cũng tự động phát sinh. Cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ xem xét hồ sơ và căn cứ pháp luật cụ thể.

Đổi họ cho con nuôi

Trong trường hợp nhận nuôi con nuôi, pháp luật có quy định riêng về việc thay đổi họ của con nuôi theo họ của cha nuôi hoặc mẹ nuôi.

Ngược lại, khi quan hệ nuôi con nuôi chấm dứt, trong một số trường hợp người con nuôi hoặc cha, mẹ đẻ có thể yêu cầu lấy lại họ theo cha, mẹ đẻ.

Sau khi ly hôn có được đổi họ cho con từ họ cha sang họ mẹ không?

Có thể, nhưng việc cha mẹ ly hôn không đồng nghĩa với việc người mẹ đương nhiên được tự ý đổi họ của con.

Đây là vấn đề rất nhiều người hiểu nhầm.

Sau khi ly hôn, nếu con đang mang họ cha nhưng người mẹ muốn đổi sang họ mẹ thì vẫn phải tuân thủ quy định về thay đổi họ cho người chưa thành niên.

Theo quy định hiện hành, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cha và mẹ và được thể hiện rõ trong tờ khai. Đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên, còn phải có sự đồng ý của chính người đó.

Do đó:

Cha mẹ đã ly hôn nhưng cha đồng ý: Có thể thực hiện thủ tục đổi họ cho con nếu đáp ứng các điều kiện khác.

Cha không đồng ý: Việc người mẹ muốn đổi họ cho con sẽ gặp vướng mắc và không thể đơn giản dựa vào việc cha không trực tiếp nuôi con để tự mình thay đổi họ của con.

Việc cha không trực tiếp nuôi con, không cấp dưỡng hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với con không đồng nghĩa với việc cha mất quyền đối với thông tin hộ tịch của con.

Cha không đồng ý thì mẹ có được tự ý đổi họ cho con không?

Câu trả lời là không.

Việc ai trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn và việc thay đổi họ của con là hai vấn đề pháp lý khác nhau.

Nếu bản án ly hôn giao con cho mẹ trực tiếp nuôi thì người mẹ có quyền trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con theo quy định. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa người mẹ được tự ý thay đổi các thông tin hộ tịch quan trọng của con mà không cần tuân thủ điều kiện pháp luật.

Vì vậy, nếu cha không đồng ý đổi họ cho con, người mẹ cần xem xét cụ thể:

• Con bao nhiêu tuổi;
• Lý do muốn đổi họ;
• Cha có thực sự từ chối hay không;
• Việc sử dụng họ hiện tại có gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của con hay không;
• Có quyết định, bản án hoặc sự kiện pháp lý nào làm thay đổi quan hệ cha, mẹ, con hay không.

Đối với những trường hợp đặc biệt, nên được đánh giá hồ sơ cụ thể trước khi thực hiện.

Đổi tên cho con được thực hiện trong những trường hợp nào?

Không giống hoàn toàn với việc đổi họ, việc thay đổi tên được quy định tại Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015.

Một số trường hợp có thể yêu cầu thay đổi tên gồm:

• Việc sử dụng tên gây nhầm lẫn;
• Việc sử dụng tên ảnh hưởng đến tình cảm gia đình;
• Việc sử dụng tên ảnh hưởng đến danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của người đó;
• Cha nuôi, mẹ nuôi yêu cầu thay đổi tên cho con nuôi theo quy định;
• Khi xác định cha, mẹ cho con;
• Người bị lưu lạc đã tìm được nguồn gốc huyết thống;
• Trường hợp liên quan đến quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài theo quy định;
• Người đã xác định lại giới tính hoặc chuyển đổi giới tính;
• Các trường hợp khác theo pháp luật hộ tịch.

Đối với trẻ em, việc đổi tên cũng phải tuân thủ điều kiện về sự đồng ý của cha, mẹ và của người con trong trường hợp pháp luật yêu cầu.

Đổi họ tên cho con cần những giấy tờ gì?

Tùy từng trường hợp, hồ sơ có thể có sự khác nhau. Về cơ bản, người yêu cầu nên chuẩn bị:

• Tờ khai đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch;
• Giấy khai sinh của con;
• Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu;
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú hoặc thông tin cư trú khi cơ quan đăng ký cần đối chiếu;
• Văn bản thể hiện sự đồng ý của cha, mẹ trong trường hợp cần thiết;
• Văn bản thể hiện sự đồng ý của người con nếu thuộc trường hợp người từ đủ 9 tuổi trở lên;
• Tài liệu chứng minh căn cứ thay đổi họ, tên;
• Bản án hoặc quyết định của Tòa án, giấy tờ về nhận con nuôi, giấy tờ xác định cha, mẹ, con hoặc tài liệu khác nếu việc thay đổi xuất phát từ những sự kiện pháp lý này.

Từ năm 2026, quy định về giấy tờ hộ tịch đã được sửa đổi theo hướng tăng cường khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nghị định 18/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/01/2026 đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định 123/2015/NĐ-CP.

Do đó, trong từng địa phương và từng trường hợp cụ thể, cơ quan đăng ký hộ tịch có thể khai thác thông tin điện tử thay cho việc yêu cầu người dân xuất trình một số giấy tờ đã có dữ liệu.

Thủ tục đổi họ tên cho con thực hiện như thế nào?

Về cơ bản, thủ tục có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Xác định căn cứ đổi họ, tên

Trước khi nộp hồ sơ, cha mẹ cần xác định rõ lý do muốn thay đổi họ hoặc tên của con có thuộc trường hợp pháp luật cho phép hay không.

Đây là bước quan trọng vì không phải bất cứ lý do nào của cha mẹ cũng được cơ quan hộ tịch chấp nhận.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ

Cha hoặc mẹ chuẩn bị tờ khai và các giấy tờ liên quan đến việc thay đổi họ, tên.

Nếu con dưới 18 tuổi thì cần lưu ý quy định về sự đồng ý của cha, mẹ.

Nếu con từ đủ 9 tuổi trở lên thì cần có sự đồng ý của chính người con theo quy định hiện hành.

Bước 3: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Hồ sơ được nộp tại cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền theo quy định.

Đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã, người yêu cầu có thể thực hiện theo phương thức mà cơ quan đăng ký hộ tịch công bố, bao gồm trực tiếp hoặc trực tuyến nếu thủ tục đã được cung cấp trên hệ thống.

Bước 4: Cơ quan hộ tịch kiểm tra hồ sơ

Cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ kiểm tra:

• Tính hợp lệ của hồ sơ;
• Căn cứ pháp lý để thay đổi họ, tên;
• Sự đồng ý của những người có liên quan;
• Thông tin trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư;
• Các tài liệu chứng minh lý do thay đổi.

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa có căn cứ thì người yêu cầu có thể được yêu cầu bổ sung hoặc làm rõ.

Bước 5: Nhận kết quả

Nếu đủ điều kiện, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ ghi nhận việc thay đổi thông tin hộ tịch theo quy định và cấp giấy tờ hộ tịch liên quan.

Sau khi thay đổi họ, tên, cha mẹ cũng cần lưu ý cập nhật thông tin của con tại các cơ quan, tổ chức có liên quan nếu thông tin cũ đang được sử dụng trong hồ sơ, giấy tờ.

Đổi họ tên cho con ở đâu?

Ủy ban nhân dân xã/phương nơi cư trú là cơ quan có thẩm quyền thực hiện thủ

Đổi họ tên cho con mất bao lâu?

Thời gian giải quyết phụ thuộc vào tính chất hồ sơ và việc cơ quan hộ tịch có phải xác minh hay không.

Nếu hồ sơ đầy đủ, thông tin rõ ràng và có căn cứ pháp lý thì việc giải quyết thường nhanh hơn.

Ngược lại, nếu có tranh chấp giữa cha và mẹ, thông tin hộ tịch chưa thống nhất, thiếu tài liệu hoặc cần xác minh thì thời gian giải quyết có thể kéo dài.

Do đó, cha mẹ nên chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu để hạn chế việc phải bổ sung hoặc đi lại nhiều lần.

Đổi họ cho con có cần sự đồng ý của cha không?

Nếu con dưới 18 tuổi thì về nguyên tắc phải có sự đồng ý của cả cha và mẹ đối với việc thay đổi họ, chữ đệm, tên theo quy định hiện hành.

Đối với con từ đủ 9 tuổi trở lên, còn phải có sự đồng ý của chính người con.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa trường hợp thay đổi họ tên theo yêu cầu thông thường với trường hợp thông tin hộ tịch thay đổi do bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc do sự kiện pháp lý khác.

Vì vậy, nếu cha không đồng ý, không nên kết luận ngay rằng “không thể đổi họ cho con” mà cần xem xét chính xác căn cứ mà người mẹ đưa ra và tình trạng pháp lý của quan hệ cha, mẹ, con.

Việc đổi họ có làm mất quyền của người cha đối với con không?

Không.

Việc thay đổi họ của con không làm chấm dứt quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con.

Điều này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp cha mẹ đã ly hôn.

Ví dụ: Sau khi ly hôn, con được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng và được đổi từ họ cha sang họ mẹ. Việc đổi họ không đồng nghĩa với việc người cha mất quyền thăm nom, chăm sóc hoặc nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

Quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con được xác định theo pháp luật hôn nhân và gia đình, không chỉ dựa vào họ của người con.

Đổi họ tên cho con có làm thay đổi giấy khai sinh không?

Có.

Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên là một nội dung thay đổi thông tin hộ tịch trong giấy khai sinh.

Sau khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết, thông tin hộ tịch của người được thay đổi sẽ được cập nhật theo quy định.

Tuy nhiên, việc thay đổi họ hoặc tên không làm mất đi các quyền, nghĩa vụ dân sự đã được xác lập trước đó chỉ vì cá nhân đã sử dụng họ hoặc tên mới.

Do đó, các giấy tờ, quan hệ pháp lý được xác lập trước thời điểm thay đổi vẫn cần được đối chiếu và xử lý theo quy định.

Một số câu hỏi thường gặp về thủ tục đổi họ tên cho con

Có thể. Pháp luật cho phép đổi họ của con đẻ từ họ cha sang họ mẹ. Tuy nhiên, nếu con chưa đủ 18 tuổi thì phải đáp ứng điều kiện về sự đồng ý của cha, mẹ; trường hợp con từ đủ 9 tuổi trở lên còn cần sự đồng ý của người con.

Không nên hiểu rằng người mẹ trực tiếp nuôi con được tự ý đổi họ cho con. Quyền trực tiếp nuôi con và quyền yêu cầu thay đổi thông tin hộ tịch là hai vấn đề khác nhau.

Việc cha không cấp dưỡng không mặc nhiên làm mất quyền của cha đối với con và cũng không tự động cho phép người mẹ thay đổi họ của con. Cần xem xét điều kiện và căn cứ pháp luật của từng trường hợp.

Pháp luật không quy định theo hướng “đủ bao nhiêu tuổi mới được đổi họ”. Đối với người dưới 18 tuổi, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên phải có sự đồng ý của cha, mẹ; từ đủ 9 tuổi còn phải có sự đồng ý của người con theo quy định hiện hành.

Có thể nếu việc thay đổi họ và tên đều có căn cứ pháp luật và đáp ứng các điều kiện tương ứng. Cơ quan hộ tịch sẽ xem xét từng nội dung thay đổi trong hồ sơ.

Mức lệ phí hộ tịch do cơ quan có thẩm quyền và quy định về phí, lệ phí áp dụng tại địa phương quy định. Trường hợp thực hiện trực tuyến có thể áp dụng chính sách miễn, giảm theo quy định từng thời kỳ và từng thủ tục.

Luật sư Đông tư vấn thủ tục đổi họ tên cho con

Thủ tục đổi họ tên cho con tưởng như đơn giản nhưng trên thực tế có thể phát sinh nhiều vấn đề, đặc biệt khi cha mẹ đã ly hôn, một bên không đồng ý đổi họ, con đã đủ 9 tuổi, thông tin cha trên giấy khai sinh có tranh chấp hoặc việc thay đổi họ gắn với thủ tục xác định cha, mẹ, con.

Nếu hồ sơ thuộc trường hợp phức tạp, việc xác định đúng căn cứ pháp luật ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tình trạng hồ sơ bị từ chối hoặc phải bổ sung nhiều lần.

Luật sư Đông tư vấn và hỗ trợ các vấn đề liên quan đến:

• Thủ tục đổi họ cho con từ họ cha sang họ mẹ;
• Đổi họ cho con sau khi cha mẹ ly hôn;
• Đổi tên cho con;
• Đổi họ tên cho con khi cha không đồng ý;
• Thay đổi thông tin trên giấy khai sinh;
• Xác định cha, mẹ, con;
• Thủ tục nhận cha, mẹ, con;
• Cải chính thông tin hộ tịch;
• Các thủ tục hộ tịch có liên quan.

Lưu ý: Quy định về thẩm quyền và thủ tục hộ tịch có thể thay đổi theo từng thời kỳ. Khi thực hiện, cần áp dụng quy định đang có hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ và căn cứ vào tình trạng pháp lý cụ thể của trẻ.