Bị bạo lực gia đình có được ly hôn không?

Nội dung chính

Bị bạo lực gia đình có được ly hôn không?

Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân nghiêm trọng khiến đời sống hôn nhân rơi vào tình trạng trầm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tinh thần, danh dự và quyền lợi của người bị bạo lực cũng như con cái.

Nhiều người khi bị chồng hoặc vợ bạo hành thường băn khoăn: Bị bạo lực gia đình có được ly hôn không? Có cần phải có thương tích hoặc công an xử lý thì Tòa án mới cho ly hôn? Bị bạo hành có được ưu tiên nuôi con không?

Luật sư Đông xin giải đáp nội dung này cụ thể, chi tiết qua bài viết dưới đây:

Bạo lực gia đình có phải là căn cứ để ly hôn không?

Có.

Theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi một bên vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Như vậy, bạo lực gia đình là một trong những căn cứ được pháp luật ghi nhận khi Tòa án xem xét yêu cầu ly hôn đơn phương.

Người bị bạo lực không nhất thiết phải chờ đến khi có thương tích nghiêm trọng mới được yêu cầu ly hôn.

Tùy từng vụ việc, các hành vi như thường xuyên đánh đập, hành hạ, đe dọa, xúc phạm danh dự, kiểm soát, cô lập hoặc các hành vi bạo lực khác có thể được xem xét cùng với các chứng cứ liên quan để đánh giá tình trạng hôn nhân.

Điều quan trọng là người yêu cầu cần cung cấp chứng cứ phù hợp để chứng minh hành vi bạo lực và mức độ ảnh hưởng của hành vi đó đến đời sống hôn nhân.

Những hành vi nào được coi là bạo lực gia đình?

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 quy định nhiều nhóm hành vi được xác định là bạo lực gia đình. Không chỉ đánh đập mới được coi là bạo lực gia đình. Một số hành vi có thể thuộc phạm vi bạo lực gia đình gồm:

Bạo lực về thể chất

Ví dụ:

Đánh, đấm, đá;
Tát;
Dùng đồ vật gây thương tích;
Gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe;
Hành hạ, ngược đãi;
Hành vi cố ý gây tổn hại đến sức khỏe của thành viên gia đình.

Đây là dạng bạo lực dễ nhận biết nhất và thường có thể để lại các chứng cứ như thương tích, hồ sơ khám chữa bệnh hoặc hình ảnh.

Bạo lực về tinh thần

Bạo lực không nhất thiết phải để lại thương tích trên cơ thể.

Các hành vi như thường xuyên chửi mắng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, đe dọa, khủng bố tinh thần hoặc làm nhục người thân cũng có thể cấu thành hành vi bạo lực gia đình tùy từng trường hợp.

Bạo lực về kinh tế

Một số hành vi kiểm soát, chiếm giữ hoặc hủy hoại tài sản, ép buộc thành viên gia đình phụ thuộc về kinh tế hoặc ngăn cản quyền lợi tài sản trái pháp luật cũng có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình.

Bạo lực liên quan đến kiểm soát, cô lập

Việc kiểm soát quá mức các mối quan hệ xã hội, ngăn cản người thân gặp gỡ gia đình, bạn bè hoặc thực hiện các quyền hợp pháp cũng cần được xem xét tùy thuộc vào hành vi cụ thể.

Bạo lực trên môi trường điện tử

Một số hành vi sử dụng công nghệ, mạng xã hội, phương tiện điện tử để đe dọa, xúc phạm, kiểm soát hoặc thực hiện các hành vi bị pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình điều chỉnh cũng có thể được xem xét.

Do đó, khi tư vấn một vụ án ly hôn có yếu tố bạo lực gia đình, không nên chỉ tập trung vào việc "có bị đánh hay không", mà cần đánh giá toàn bộ hành vi và diễn biến của quan hệ vợ chồng.

Cần chuẩn bị những chứng cứ gì để chứng minh hành vi bạo lực?

Trong vụ án ly hôn đơn phương, chứng cứ có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt khi người bị bạo lực phải chứng minh tình trạng hôn nhân. Một số loại chứng cứ có thể được sử dụng gồm:

Hồ sơ khám chữa bệnh

Nếu bị đánh hoặc gây thương tích, người bị bạo lực nên đi khám và lưu giữ:

Hồ sơ bệnh án;
Giấy chứng nhận thương tích;
Kết quả khám;
Đơn thuốc;
Hóa đơn viện phí;
Hồ sơ điều trị.

Những tài liệu này có thể giúp chứng minh thời điểm và mức độ tổn hại sức khỏe.

Hình ảnh, video

Hình ảnh thương tích, video ghi lại hành vi bạo lực hoặc hiện trường vụ việc có thể là nguồn chứng cứ quan trọng. Tuy nhiên, cần lưu ý việc thu thập và sử dụng chứng cứ phải phù hợp với quy định pháp luật.

Tin nhắn, email, dữ liệu điện tử

Các tin nhắn đe dọa, xúc phạm, thừa nhận hành vi đánh đập hoặc thể hiện việc thường xuyên bạo hành có thể được xem xét làm chứng cứ. Người bị bạo lực nên lưu giữ bản gốc hoặc dữ liệu điện tử theo cách có thể xác minh được nguồn gốc khi cần thiết.

Biên bản của công an hoặc chính quyền địa phương

Nếu vụ việc đã được trình báo, người bị bạo lực nên lưu giữ các tài liệu như:

Biên bản tiếp nhận tin báo;
Biên bản làm việc;
Biên bản xử lý vụ việc;
Quyết định xử phạt vi phạm hành chính nếu có;
Tài liệu khác do cơ quan có thẩm quyền lập.

Lời khai của người làm chứng

Người chứng kiến hành vi bạo lực như hàng xóm, người thân hoặc người khác có thể trở thành nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét.

Các tài liệu khác

Tùy vụ việc, có thể còn có:

Ghi âm;
Camera;
Đơn trình báo;
Hồ sơ của cơ sở trợ giúp nạn nhân;
Tài liệu chứng minh việc sống ly thân;
Tài liệu liên quan đến việc bảo vệ người bị bạo lực;
Các chứng cứ khác.

Một lưu ý quan trọng: không nên tự ý chỉnh sửa, cắt ghép hoặc làm giả chứng cứ để chứng minh hành vi bạo lực. Việc này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của chính người cung cấp chứng cứ.

Có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp bảo vệ khẩn cấp không?

Trong trường hợp đang bị bạo lực hoặc có nguy cơ tiếp tục bị bạo lực, người bị bạo lực không nhất thiết phải chờ đến khi vụ án ly hôn kết thúc mới được bảo vệ.

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 quy định nhiều biện pháp nhằm bảo vệ, hỗ trợ người bị bạo lực.

Tùy trường hợp, người bị bạo lực có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp phù hợp để ngăn chặn hoặc hạn chế nguy cơ tiếp tục xảy ra bạo lực.

Một số biện pháp bảo vệ, hỗ trợ có thể liên quan đến:

Buộc chấm dứt hành vi bạo lực;
Yêu cầu người có hành vi bạo lực đến trụ sở Công an xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;
Cấm tiếp xúc theo quy định;
Bố trí nơi tạm lánh;
Hỗ trợ chăm sóc y tế;
Tư vấn tâm lý;
Hỗ trợ pháp lý;
Các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ khác theo quy định.

Trong tình huống có nguy cơ trực tiếp đến tính mạng hoặc sức khỏe, người bị bạo lực cần ưu tiên rời khỏi nơi nguy hiểm và tìm kiếm sự bảo vệ của cơ quan có thẩm quyền, thay vì chỉ chờ giải quyết vụ án ly hôn.

Hồ sơ và thủ tục ly hôn trong trường hợp bị bạo hành

Nếu người bị bạo lực muốn ly hôn đơn phương, hồ sơ cơ bản gồm:

Đơn khởi kiện ly hôn;
Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn;
Giấy tờ tùy thân của người khởi kiện;
Giấy khai sinh của con chung nếu có;
Tài liệu về nơi cư trú của bị đơn;
Chứng cứ chứng minh hành vi bạo lực;
Tài liệu về tài sản nếu có yêu cầu chia tài sản;
Các tài liệu khác liên quan.

Trong đơn ly hôn, người khởi kiện cần trình bày rõ:

Quá trình kết hôn;
Quá trình chung sống;
Các hành vi bạo lực đã xảy ra;
Mức độ và tần suất của hành vi;
Thời điểm xảy ra;
Hậu quả đối với sức khỏe, tinh thần và đời sống gia đình;
Tình trạng hôn nhân hiện tại;
Các yêu cầu về con, tài sản và cấp dưỡng.

Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục tố tụng theo quy định.

Nếu có căn cứ cho thấy hành vi bạo lực đã khiến hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được thì Tòa án có thể giải quyết cho ly hôn theo quy định.

Quyền nuôi con khi một bên có hành vi bạo lực

Hành vi bạo lực gia đình có thể là yếu tố rất quan trọng khi Tòa án xem xét người trực tiếp nuôi con.

Nguyên tắc chung là sau khi ly hôn, cha mẹ có thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án quyết định dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con.

Do đó, nếu một bên thường xuyên có hành vi bạo lực, đặc biệt là bạo lực đối với chính con hoặc đối với người đang trực tiếp chăm sóc con, thì đây có thể là tình tiết quan trọng để Tòa án đánh giá môi trường sống của trẻ.

Người muốn được trực tiếp nuôi con nên chuẩn bị các chứng cứ liên quan đến hành vi bạo lực của bên còn lại.

Ví dụ:

Biên bản xử lý hành vi bạo lực;
Hồ sơ điều trị thương tích;
Hình ảnh, video;
Lời khai của người làm chứng;
Tin nhắn đe dọa;
Tài liệu thể hiện con đã chứng kiến hoặc bị ảnh hưởng bởi hành vi bạo lực.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ có hành vi bạo lực thì đương nhiên người đó sẽ mất quyền nuôi con.

Tòa án vẫn phải đánh giá tổng thể điều kiện của cha, mẹ và lợi ích của con trong từng trường hợp cụ thể.

Đối với con dưới 36 tháng tuổi, pháp luật về nguyên tắc ưu tiên giao con cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp thuộc các trường hợp luật định.

Chia tài sản có bị ảnh hưởng bởi hành vi bạo lực không?

Đây là vấn đề cần phân biệt rõ.

Việc một bên có hành vi bạo lực không đồng nghĩa với việc người đó đương nhiên bị mất toàn bộ tài sản chung.

Khi chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn, Tòa án áp dụng các nguyên tắc của Luật Hôn nhân và gia đình, trong đó có xem xét hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp; cũng như lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Theo quy định về nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn, lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng là một trong các yếu tố được xem xét.

Do đó, nếu một bên có hành vi bạo lực gia đình nghiêm trọng và có chứng cứ chứng minh, tình tiết này có thể được Tòa án xem xét khi giải quyết việc chia tài sản.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cụ thể không thể xác định chỉ dựa vào việc "có bạo lực" mà phải xem xét:

Tính chất và mức độ hành vi;
Thời gian và tần suất;
Hậu quả;
Mức độ vi phạm nghĩa vụ vợ chồng;
Công sức đóng góp của mỗi bên;
Hoàn cảnh của các bên;
Các tài sản cụ thể đang tranh chấp;
Các chứng cứ được Tòa án chấp nhận.

Vì vậy, nếu muốn bảo vệ quyền lợi khi chia tài sản, người bị bạo lực cần chuẩn bị chứng cứ đầy đủ thay vì chỉ trình bày bằng lời nói.

Những lưu ý để bảo vệ quyền lợi của người bị bạo hành

Ưu tiên bảo vệ an toàn

Nếu hành vi bạo lực đang xảy ra hoặc có nguy cơ tiếp tục xảy ra, người bị bạo lực cần ưu tiên sự an toàn của bản thân và con cái. Không nên vì muốn giữ bằng chứng mà tiếp tục ở trong môi trường nguy hiểm.

Đi khám và lưu giữ hồ sơ

Nếu bị thương, nên đi khám tại cơ sở y tế và lưu giữ các tài liệu liên quan. Đây vừa là cách bảo vệ sức khỏe, vừa có thể tạo ra chứng cứ khách quan nếu sau này phát sinh tranh chấp.

Lưu giữ chứng cứ an toàn

Tin nhắn, hình ảnh, video, ghi âm và các tài liệu liên quan nên được sao lưu ở nơi an toàn.

Nếu người bạo lực có thể kiểm soát điện thoại hoặc tài khoản cá nhân, cần đặc biệt chú ý đến việc bảo mật dữ liệu.

Trình báo khi cần thiết

Nếu hành vi bạo lực có tính chất nghiêm trọng hoặc có nguy cơ gây tổn hại đến tính mạng, sức khỏe, người bị bạo lực có thể trình báo cơ quan có thẩm quyền để được bảo vệ và xử lý theo quy định.

Không tự ý ký các giấy tờ về tài sản

Trong thời gian đang xảy ra bạo lực, nếu người bị bạo lực bị ép buộc ký giấy chuyển nhượng, tặng cho hoặc các giao dịch tài sản khác, cần đặc biệt thận trọng.

Nên tìm kiếm tư vấn pháp lý trước khi ký các văn bản có thể ảnh hưởng đến quyền tài sản của mình.

Chuẩn bị phương án về con

Nếu có con chung, cần chuẩn bị các tài liệu chứng minh mình đang trực tiếp chăm sóc con và có điều kiện bảo đảm môi trường sống an toàn cho trẻ.

Không xóa chứng cứ

Nhiều người sau khi bị bạo hành vì sợ hãi hoặc muốn giữ gìn gia đình đã xóa tin nhắn, hình ảnh hoặc các tài liệu liên quan.

Nếu đã quyết định ly hôn hoặc có khả năng phát sinh tranh chấp, nên lưu giữ chứng cứ một cách an toàn.

Bị bạo lực gia đình có cần chờ bị thương mới được ly hôn?

Không.

Pháp luật không quy định người bị bạo lực phải có thương tích hoặc phải có quyết định xử phạt người bạo lực thì mới được yêu cầu ly hôn.

Bạo lực gia đình có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức và không phải hành vi nào cũng để lại thương tích trên cơ thể.

Tuy nhiên, khi giải quyết ly hôn đơn phương, việc có chứng cứ chứng minh hành vi bạo lực sẽ giúp Tòa án có cơ sở đánh giá tình trạng hôn nhân.

Do đó, nếu đang bị bạo lực, người bị bạo lực nên chủ động lưu giữ các tài liệu, chứng cứ hợp pháp liên quan.

Bị chồng bạo hành có được ly hôn nhanh hơn không?

Không có quy định rằng cứ bị bạo lực gia đình thì Tòa án đương nhiên giải quyết ly hôn trong một thời gian cố định hoặc bỏ qua các thủ tục tố tụng bắt buộc.

Tuy nhiên, trong trường hợp có tình tiết đặc biệt, người bị bạo lực cần chủ động trình bày với Tòa án để được xem xét các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ theo quy định.

Thời gian giải quyết vụ án còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hồ sơ, nơi cư trú của bị đơn, tình trạng hợp tác của các bên, con chung, tài sản tranh chấp và các thủ tục tố tụng phát sinh.

Luật sư Đông hỗ trợ ly hôn trong trường hợp bị bạo lực gia đình

Vụ án ly hôn có yếu tố bạo lực gia đình thường không chỉ đơn thuần là chấm dứt quan hệ hôn nhân mà còn liên quan đến an toàn của người bị bạo lực, quyền nuôi con, cấp dưỡng, tài sản và các biện pháp bảo vệ. Luật sư Đông có thể hỗ trợ:

Đánh giá căn cứ ly hôn;
Tư vấn cách thu thập và bảo quản chứng cứ;
Soạn đơn khởi kiện ly hôn;
Tư vấn quyền nuôi con;
Tư vấn cấp dưỡng;
Tư vấn chia tài sản;
Tư vấn các biện pháp bảo vệ người bị bạo lực;
Hướng dẫn làm việc với cơ quan có thẩm quyền;
Tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại Tòa án.

Bị bạo lực gia đình hoàn toàn có quyền yêu cầu ly hôn. Hành vi bạo lực gia đình có thể là căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét tình trạng hôn nhân và giải quyết ly hôn đơn phương. Người bị bạo lực không nhất thiết phải chờ đến khi có thương tích nghiêm trọng mới được yêu cầu ly hôn. Tuy nhiên, việc chủ động thu thập và lưu giữ chứng cứ hợp pháp sẽ có ý nghĩa quan trọng khi giải quyết vụ án. Nếu có con chung, hành vi bạo lực của một bên có thể được xem xét khi Tòa án đánh giá người trực tiếp nuôi con. Khi chia tài sản, lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng cũng là một trong những yếu tố được xem xét theo quy định pháp luật. Nếu đang bị bạo lực hoặc có nguy cơ tiếp tục bị bạo lực, người bị hại cần ưu tiên bảo đảm an toàn cho bản thân và con cái, đồng thời chủ động tìm kiếm sự bảo vệ và hỗ trợ pháp lý phù hợp.

Liên hệ Luật sư Đông

Luật sư Đông tư vấn và hỗ trợ các vụ việc ly hôn do bạo lực gia đình, ly hôn đơn phương, tranh chấp quyền nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản và bảo vệ quyền lợi của người bị bạo lực gia đình. Khách hàng có thể liên hệ Luật sư Đông để được đánh giá tình trạng vụ việc, hướng dẫn chuẩn bị chứng cứ và xây dựng phương án pháp lý phù hợp.

Số điện thoại, Zalo, Viber, WhatsApp: 0362.735.057

(Trường hợp liên hệ Luật sư Đông không nghe máy do đang tham gia phiên tòa, anh/chị vui lòng nhắn nội dung vụ việc qua Zalo, Luật sư sẽ phản hồi trong thời gian sớm nhất.)

Facebook: Facebook Luật sư Đông

Email: Luatsudong06@gmail.com